Wydział Historyczny UG partnerem Szkoły Letniej Cambridge 2026
Wydział Historyczny UG był partnerem drugiej edycji Szkoły Letniej Cambridge University, która odbyła się w dniach 5-11 lipca 2026. Tegoroczna edycja zorganizowana została przez Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej (RODM), którego działalność obejmuje obszar województw pomorskiego i warmińsko-mazurskiego. Działania RODM koordynują Fundacja Instytut Lecha Wałęsy i Uniwersytet Gdański. Uczestnikami szkoły letniej byli studenci University of Cambridge, którzy pomyślnie przeszli proces rekrutacji zorganizowany przez Centre for Geopolitics. Jednym z programów realizowanych przez to centrum jest Baltic Geopolitics Network – sieć badawcza skupiona na współczesnej i historycznej geopolityce regionu bałtyckiego, ze szczególnym uwzględnieniem relacji z Wielką Brytanią. Wydział Historyczny UG należy do członków założycieli tej sieci naukowej zrzeszającej uczelnie z regionu Morza Bałtyckiego. W ramach tej współpracy badacze z UG regularnie uczestniczą w konferencjach organizowanych przez BGN w Cambridge UK. Ponadto Wydział Historyczny był gospodarzem konferencji zorganizowanej w 2021 roku, a także partnerem Szkoły Letniej w 2023 roku, której głównym organizatorem było Międzynarodowe Centrum Studiów nad Granicami UG (International Border Studies Center, IBSC UG).
Tegoroczna Szkoła Letnia Cambridge zorganizowana została pod hasłem „Resilience”. Choć w tłumaczeniu na język polski stosuje się określenie „rezyliencja”, oznaczające zdolność do radzenia sobie z traumą, stresem i umiejętność wychodzenia z sytuacji kryzysowych, warto podkreślić, że pojęcie to obejmuje zarówno proces, jak i jego skutek: odporność psychiczną, elastyczność i wytrzymałość. Nad mnogością znaczeń, interpretacjami i wspieraniem postaw, które wzmacniają społeczeństwa w obliczu kryzysów, debatowali uczestnicy Szkoły Letniej w czasie pięciodniowego programu. Każdego dnia organizatorzy mogli liczyć na wsparcie partnerów instytucjonalnych, a także merytoryczny wkład pracowników instytucji partnerskich. Za koordynację całości programu odpowiadała prof. dr hab. Anna Mazurkiewicz z Wydziału Historycznego oraz IBSC UG. Z ramienia RODM program koordynowali: Prezes ILW Bogdan Wałęsa oraz kierujący pracami RODM Marcin Wozikowski.
Program rozpoczęło spotkanie z Lechem Wałęsą. W poniedziałek rano uczestnicy spotkali się z pierwszym przywódcą Solidarności, laureatem Pokojowej Nagrody Nobla i pierwszym prezydentem RP wybranym w wolnych, powszechnych i bezpośrednich wyborach. W gościnnych progach Europejskiego Centrum Solidarności dr Jacek Kołtan przybliżył młodym Brytyjczykom historię i znaczenie ruchu społecznego, związku zawodowego i idei Solidarności. Pierwszego dnia uczestnicy Szkoły rozpoczęli także warsztaty, które towarzyszyły im przez cały tydzień. Wprowadzenie do zadań przedstawili dr Donatas Kupčiūnas i prof. Anna Mazurkiewicz. Szczegółowy program warsztatów i materiały do dyskusji opracowała dr Anna Podciborska, która moderowała dyskusję i prowadziła debatę końcową w piątek.
We wtorek uczestnicy Szkoły Letniej gościli w Akademii Marynarki Wojennej. Gospodarzem spotkania był Rektor-Komendant AMW – kontradmirał prof. dr hab. Tomasz Szubrycht. Spotkanie zorganizowano we współpracy z Bałtyckim Ośrodkiem Analiz Strategicznych i Katedrą Dowodzenia i Operacji Morskich AMW. Prof. Szubrycht przybliżył słuchaczom uwarunkowania bezpieczeństwa w obszarze Morza Bałtyckiego. Następnie ppłk dr hab. n. med. Jacek Siewiera, szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego (2022–2025), wygłosił wykład dotyczący wzmacniania europejskiej odporności w dobie międzynarodowych kryzysów. Później dr Marta Grzechnik (IBSC UG) przeniosła uczestników Szkoły Letniej w lokalny, gdyński kontekst, odnosząc się do tematu przewodniego podczas przejazdu do Muzeum Emigracji w Gdyni. Dr Kamila Kowalska (Obserwatorium Migracji UG) zaprezentowała interpretację relacji pomiędzy współczesnymi migracjami a bezpieczeństwem.
W środę uczestnicy Szkoły Letniej gościli na kampusie Uniwersytetu Gdańskiego. Cykl spotkań rozpoczął wykład dr. hab. Arkadiusza Modrzejewskiego, prof. UG (dyrektora Instytutu Politologii UG), dotyczący identyfikacji zagrożeń i sposobów zwalczania dezinformacji. Gościem specjalnym tego dnia był Janusz Onyszkiewicz – wybitny działacz opozycji solidarnościowej, rzecznik krajowy Solidarności w latach 80., były dwukrotny minister obrony narodowej. Spotkanie z ministrem zainaugurował Marcin Woziński, który zaprezentował plany współpracy na kolejne lata, a następnie przedstawił kolejną prelegentkę – Katarzynę Barcikowską, przewodniczącą Komitetu Wyższych Urzędników Rady Państw Morza Bałtyckiego (CBSS), kierującą pracami Wydziału Wielostronnego Bałtyckiego w Departamencie Polityki Europejskiej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP. Po intensywnym programie, wielu pytaniach do prelegentów i kuluarowych dyskusjach, brytyjscy studenci spędzili wieczór ze studentami skandynawistyki UG w Sopocie.
Program na kolejny dzień był realizowany w ścisłej współpracy z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim. W jego imieniu wydarzenia zorganizowali prof. dr hab. Arkadiusz Żukowski i dr hab. Krzysztof Żęgota, prof. UWM. W czwartek rano uczestnicy Szkoły Letniej i członkowie IBSC UG wyruszyli na spotkanie z przedstawicielami władz samorządowych Braniewa. W Braniewskim Urzędzie Miasta gości – w imieniu Burmistrza Braniewa Tomasza Sielickiego – przyjęli Zastępca Burmistrza Anna Kapusta oraz Przewodniczący Rady Miejskiej Dariusz Frąckiewicz, którzy opowiedzieli o lokalnych uwarunkowaniach funkcjonowania obszarów przygranicznych w kontekście trwającej wojny w Ukrainie. Następnie udano się na przejście graniczne Grzechotki-Mamonowo na spotkanie z Warmińsko-Mazurskim Oddziałem Straży Granicznej. Funkcjonariusze SG przedstawili charakter i specyfikę służby w Straży Granicznej, a uczestnicy dowiedzieli się, jakie zadania realizują strażnicy graniczni i jakiego sprzętu używają w ochronie zewnętrznej granicy UE. Kolejnym etapem podróży była wizyta na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim, gdzie uczestników przywitała Dziekan Wydziału Nauk Społecznych dr hab. Joanna Ostrouch-Kamińska, prof. UWM. Następnie uczestnicy Szkoły Letniej, członkowie IBSC, a także studenci i kadra UWM wysłuchali wystąpień dotyczących „odporności” społecznej, zaprezentowanych z dwóch perspektyw: polskiej – przez prof. Żukowskiego, i brytyjskiej – przez Rt. Hon. Charlesa Clarke'a. Prelegent z Wielkiej Brytanii to brytyjski polityk Partii Pracy, poseł do Izby Gmin w latach 1997–2010, który pełnił funkcje ministra edukacji (2002–2004) oraz ministra spraw wewnętrznych (2004–2006) w rządzie Tony'ego Blaira. Charles Clarke współprowadzi (razem z prof. Brendanem Simmsem, dyrektorem ośrodka) Baltic Geopolitics Programme w Centre for Geopolitics na Uniwersytecie Cambridge, a jego zaangażowanie ma też osobisty wymiar rodzinny związany z Estonią.
W piątek rano studenci z Cambridge pracowali nad materiałami, które zgromadzili podczas trwania Szkoły Letniej, zgodnie z instrukcjami i materiałami otrzymanymi w poniedziałek. Po południu grupa spotkała się z dr. Janem Szkudlińskim, kierownikiem Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej, oraz z dr. Janem Danilukiem, który jest także pracownikiem Wydziału Historycznego UG. Obaj prelegenci omówili interpretacje terminu „resilience” w perspektywie wystawy, którą wcześniej zwiedzili uczestnicy Szkoły Letniej. Spotkanie wypełnione było licznymi pytaniami. Końcową sesję pracy grupowej oraz podsumowującą dyskusję poprowadziła dr Anna Podciborska.
Tak bogaty program Szkoły Letniej Cambridge-RODM był możliwy dzięki wsparciu licznych partnerów (Europejskiego Centrum Solidarności, Akademii Marynarki Wojennej, Muzeum Emigracji w Gdyni, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Muzeum II Wojny Światowej), a także zaangażowaniu Fundacji Instytut Lecha Wałęsy, IBSC oraz Wydziału Historycznego UG. Sukces przedsięwzięcia był jednak możliwy przede wszystkim dzięki bezinteresownemu zaangażowaniu osób wymienionych w treści tej relacji, a także studentów i doktorantów UG, którym w imieniu organizatorów serdeczne podziękowania złożyli prof. Brendan Simms i Rt. Hon. Charles Clarke.
